Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Νεοελληνική Πεζογραφία. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Νεοελληνική Πεζογραφία. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Λευτερωθήκαμε!



– Λευτερωθήκαμε, λευτερωθήκαμε...



Ντύνομαι και τρέχω έξω αλλοπαρμένος. Θέλω να είμαι εκεί, μαζί τους, όλοι ενωμένοι, όλοι ένα. Το θέαμα είναι μοναδικό. Αξίζει να υπομείνει κανείς τόσα δεινά γι’ αυτή τη στιγμή. Χίλιες φορές αξίζει. Είναι η απόλυτη ευτυχία, η απόλυτη χαρά. Αφήνομαι στην μεθυστική ηδονή εκείνων των στιγμών. Οι εξαντλημένες μορφές γύρω μου παραδίνονται σ' αυτό το ξέφρενο πανηγύρι. Στην αρχή οι κινήσεις τους είναι πάλι διαφορετικές. Ορισμένοι εξαϋλωμένοι από την πείνα προσπαθούν να βρουν το ρυθμό τους, αλλά το σώμα τους δεν συγχρονίζεται με την ψυχή τους. Μόνο τα μάτια τους φλέγονται από τη χαρά την ελεύθερης πατρίδας – εκεί βγαίνει όλη η έξαψη που αρχίζει και τους συμπαρασύρει. Και σε λίγο βγαίνει ο ρυθμός της φυλής – τα ισχνά μέλη βρίσκουν την πλαστικότητά τους και όλοι ενορχηστρώνονται κάτω από τον ίδιο μαέστρο.

Μπερδεύομαι μαζί τους και κινούμαστε προς την Ευαγγελίστρια που ακόμα σείεται από τους χτύπους της μεγάλης καμπάνας που πάει κι έρχεται. Η καρδιά μου και το κορμί μου έχουν γίνει ένα, συνταράζονται συθέμελα. Κάθε μόριο της ύπαρξης μου έχει μουδιάσει. Όλοι μαζί φωνάζουμε, κλαίμε, γελάμε. Ξαφνικά δυο γυναίκες πέφτουν με ορμή πάνω μου. Είναι η μητέρα και η αδελφή του Χρήστου Νικολουδάκη που τόσα χρόνια προστάτευσε την ζωή μου, βάζοντας την δική του μπροστά άπειρες φορές. Λίγο πιό κάτω σταματάω,γυρίζω το κεφάλι κοιτάζοντας ψηλά και την βλέπω. Είναι εκεί μπροστά μου, λικνίζεται με σκέρτσο στο αεράκι του Οκτώβρη, πανέμορφη και περήφανη μέσα στο άπλετο φως, η Ελληνική σημαία. Έξω απ’ το καφενείο ΕΛΛΑΣ γέροι με παιδιά, γυναίκες κι άντρες όλοι μαζί σαν αδελφωμένοι πανηγυρίζουν, και πανηγυρίζουν διπλά για τον εαυτό τους και για αυτούς που χάθηκαν και δεν πρόλαβαν αυτή τη στιγμή,γιατί τους το 'χουν υποσχεθεί. 12 Οκτώβρη 1944.

Εκεί πέρα ο κόσμος αυτός γράφει την ιστορία του μέσα απ’ αυτό το ξέφρενο ξέσπασμα. Δίνει την απάντηση του στον φασισμό και στη σκλαβιά. Είναι όλοι εκεί. Ο Πειραιάς, η πανέμορφη πόλη που γεννήθηκα, θ’ αναστηθεί, θα ξαναζωντανέψει, θα φύγει η σκοτεινιά, η πείνα, ο τρόμος, ο εξευτελισμός. Τους κοιτώ από κοντά, όλοι κλαίνε, μα ξεχωρίζουν αυτοί που κλαίνε και λυτρώνονται, απ’ αυτούς που κλαίνε για εκείνους που έφυγαν γρήγορα, δοξασμένα, δίκαια η άδικα, από γενναίο αντίπαλο ή δειλό προδότη. Εκεί στην καρδιά του Πειραιά η Ελλάδα δονείται. Οι αρχέγονες μυστικές φωνές της δοξασμένης φυλής ενώνονται με τους ήχους της εκκλησίας και υψώνονται στον ουρανό. Τα ρίγη διατρέχουν το κορμί μου που αρνείται να κουνηθεί, να μη χάσει τίποτα απ’ την μαγεία αυτή, στέκομαι εκεί κι αφήνω τη χαρά και την έκσταση να με συνεπάρει.

Τέσσερα χρόνια τρομακτικά, φοβερά που με πλάκωναν, έφυγαν από πάνω μου μονομιάς. Αισθάνομαι γεμάτος, ανθρώπινος, δικαιωμένος και περήφανος που έχω συνεισφέρει κάτι ελάχιστο κι εγώ για αυτή τη μεγαλειώδη και μοναδική στιγμή. Αυτά που ζω δεν θα τα ξαναζήσω ποτέ, δεν θα νιώσω έτσι, δεν θα γευτώ τέτοια χαρά – αυτό μια φορά κανείς το ζει και χαίρομαι, χαίρομαι αφάνταστα. Να 'το μπροστά μου τώρα το όραμα, μ’ αυτό πορεύτηκα όλα τούτα τα χρόνια, να 'το τώρα αληθινό. Να λοιπόν που άξιζε κάθε στιγμή, κάθε ύστατη προσπάθεια και ρίσκο – έτσι τώρα εκεί τολμώ να εντάξω τον εαυτό μου στη λαϊκή ψυχή των αγνών πατριωτών, απέναντι και μακριά από τους δειλούς και τους προδότες.



Απόσπασμα από το βιβλίο της Αρετής Γεωργοσοπούλου Μακρέλ, 33% Αντάρτης, για την απελευθέρωση του Πειραιά και της Αθήνας.

Σάββατο 21 Ιουνίου 2014

Λίθοι στη Λήθη: το χθες και το σήμερα



Βιβλιοπαρουσίαση



Οι εκδόσεις Μαΐστρος και το Πνευματικό Κέντρο Νέας Πεντέλης
υπό την αιγίδα του Δήμου Πεντέλης σας καλούν


την Πέμπτη 3 Ιουλίου 2014 στο Πνευματικό Κέντρο Νέας Πεντέλης,

ώρα 20:00, στη δροσιά της Πλατείας Ηρώων Πολυτεχνείου

σε εκδήλωση συζήτηση για το βιβλίο
της Αρετής Γεωργοσοπούλου-Μακρέλ

Λίθοι στη Λήθη

Ένα μυθιστόρημα με βάση μιαν αληθινή συγκλονιστική αφήγηση για την αντίσταση, τον εμφύλιο και τα πέτρινα χρόνια, με κεντρικό ήρωα τον Σάμιο αγωνιστή Τάσο Σβορώνο.


http://www.maistros.info/shop/index.php?productID=256
 
Μιλούν οι:

Ευγενία Κατούφα
δημοσιογράφος της ERT-open

Βαγγέλης Κουρής
 δικηγόρος, γνωστός αγωνιστής του αντιδικτατορικού αγώνα, επικεφαλής της Νεολαίας Λαμπράκη της Νομικής Σχολής Αθηνών.

Εύη Βουλγαράκη-Πισίνα
δρ. θεολογίας, συγγραφέας, καθηγήτρια ΑΕΑΑ.

Συμμετέχει η συγγραφέας
Αρετή Γεωργοσοπούλου-Μακρέλ

Προβάλλεται βίντεο με τον βιογραφούμενο Σάμιο αγωνιστή Τάσο Σβορώνο

Συντονίζει ο Δημήτρης Πισίνας, οικονομολόγος, εκδότης των εκδόσεων Μαΐστρος



Θα λειτουργήσει έκθεση βιβλίου και θα κεραστούμε ένα ποτήρι κρασί.

Τετάρτη 30 Οκτωβρίου 2013

Συζήτηση για την Εθνική Αντίσταση με αφορμή το βιβλίο της Αρετής Γεωργοσοπούλου Μακρέλ "Λίθοι στη Λήθη"



Σήμερα, Τετάρτη 30 Οκτωβρίου στις 7:00 μμ στη Δημοτική Βιβλιοθήκη Ραφήνας σας καλούμε σε μια ιστορική και λογοτεχνική βραδιά και συζήτηση με αφορμή το βιβλίο «Λίθοι στη Λήθη» της Αρετής Γεωργοσοπούλου, των εκδόσεων Μαΐστρος.

Στο κλίμα μιας συνάντησης της σύγχρονης ζωής με τη συλλογική μας μνήμη, θα μιλήσουν η φιλόλογος κα Χριστίνα Παναγιώτου, η συγγραφέας δρ. Εύη Βουλγαράκη και η συγγραφέας του βιβλίου κα Αρετή Γεωργοσοπούλου.

Την εκδήλωση οργανώνουν ο Δήμος Ραφήνας, ο ΔΟΠΑΠ, και η Δημοτική Βιβλιοθήκη Ραφήνας-Πικερμίου. Θα ακολουθήσει κέρασμα.
Η Δημοτική Βιβλιοθήκη Ραφήνας είναι Εθνικής Αντιστάσεως & Δαβάκη Πίνδου, Ραφήνα τηλ. 22940 26349.



Προβολή μεγαλύτερου χάρτη

Κυριακή 6 Οκτωβρίου 2013

Μνήμες του Εμφυλίου και Δημοκρατία

Αγωνιστές στη Γιάρο, από το βιβλίο Λίθοι στη Λήθη

Μια δημοκρατία στη οποία ο δημόσιος διάλογος δεν διεξάγεται σε υψηλό πολιτικό επίπεδο είναι καταδικασμένη να διολισθήσει σε έκπτωση.

Στοιχεία ενός υψηλού επιπέδου διαλόγου είναι αφενός μεν η ευγένεια, η κοσμιότητα και η ικανότητα επικοινωνίας, δηλαδή κατά κύριο λόγο η ικανότητα ακοής, και αφετέρου η ακριβής και ορθή χρήση της γλώσσας, η λογικά δομημένη και όχι παρελκυστική ανάπτυξη των συλλογισμών, ο ουσιαστικός σεβασμός των εννοιών.

Στοιχείο ποιότητας ενός διαλόγου είναι, εξάλλου, η ορθή κατανόηση και διατύπωση του λόγου εντός του συγκειμένου, εντός του ιστορικού πλαισίου, του οποίου η γνώση είναι επίσης σοβαρότατη προϋπόθεση για κάθε περαιτέρω βήμα.

Έτσι, η ανάπτυξη ενός δημόσιου διαλόγου με όρους του ’40, ’45, ’50 στο σήμερα ανοίγει ενδεχομένως τους ασκούς του Αιόλου, σε μια ήδη βαριά καταπονημένη χώρα. Και σκοπίμως αναπαράγουν με τέτοιους όρους τη συζήτηση όσοι έχουν συμφέρον και επιθυμία να αναζωπυρώσουν ένα κλίμα εμφυλιοπολεμικό, να εγκλωβίσουν έναν λαό σε τεχνητά και επίπλαστα διλήμματα, να επισείσουν τον φόβο μπροστά στο ενδεχόμενο ενός κύκλου αίματος και να σκορπίσουν τον πανικό. Τότε όμως ο δημόσιος διάλογος χάνει παντελώς το στοιχείο του ορθού λόγου και κυριαρχείται από ένστικτα, φοβίες, ανεπεξέργαστα άγχη.

Δυστυχώς όμως, όχι σπάνια, και η άλλη πλευρά, ανεπίγνωστα ίσως, συμβάλλει σε αυτή τη διολίσθηση στο παρελθόν, με τρόπο που δεν είναι ο πιο κατάλληλος, προκειμένου να δει και να αντιμετωπίσει κανείς πραγματικά τα ζητήματα του παρόντος.

Δεν αναφέρουμε όμως τα παραπάνω με στόχο να λησμονήσουμε την ιστορία και τα διδάγματά της. Αντίθετα, είναι πολύ σημαντικό να γνωρίζουμε βαθιά την ιστορία, καθώς η ιστορική γνώση βαθαίνει τις ρίζες μας και στερεώνει τις σκέψεις. Αλλά ας έχουμε πάντα κατά νου ότι οι ρίζες χρειάζεται να είναι βαθιές, ακριβώς για να μπορεί να αναπτυχθεί ένα δέντρο ψηλό, που κοιτά στον ουρανό και τον ορίζοντα, και δεν γέρνει στο χώμα.

Με το νου στη συγκεκριμένη ιστορική περίοδο, του πολέμου, της εθνικής αντίστασης και αργότερα του εμφυλίου, πέρα από την ιστορική σπουδή και την επιστημονική έρευνα, αξίζει να επισημάνουμε ότι ένας τρόπος να γνωρίσει κανείς την εποχή είναι οι βιωματικές καταθέσεις των ζωντανών μαρτύρων, των παππούδων μας σήμερα. Με όλους τους κινδύνους της υποκειμενικότητας και ενός υπερκατακερματισμού, με τον κίνδυνο επίσης να εκλάβει κανείς το μέρος ως το όλον της εποχής, οι βιωματικές αυτές καταθέσεις είναι πολύτιμες ψηφίδες ενός πλούσιου ψηφιδωτού, που κάποια μέρη του είναι ίσως λίγο φθαρμένα και χαμένα στο χρόνο, εντούτοις το σύνολο αποτελεί μια εικόνα με σαφές σχήμα και μορφή.

Πολύ πολυτιμότερες από τις προφορικές βιωματικές καταθέσεις είναι εκείνες που γράφονται για να διαβαστούν από το ευρύτερο κοινό, και έχουν αξιώσεις λογοτεχνικότητας. Ασφαλώς, εδώ ο λόγος μόνο για τις έντιμες εκείνες καταγραφές που χαρίζουν την ειλικρίνεια της υποκειμενικής ματιάς τους και δεν διέπονται από διδακτισμό, πόσο μάλλον από μια διάθεση χειραγώγησης του αναγνώστη. Αυτές οι μαρτυρίες φέρνουν κοντά την εποχή, τη ζωντανεύουν στη μνήμη μας και την ψυχή μας, με τρόπο όχι κανονιστικό αλλά μέσα από την ποικιλία της ζωής ακόμα και μέσα από τις αντιφάσεις της. Διαβάζοντάς τες κερδίζει κανείς σε συγκίνηση και κάθαρση, αλλά και σε νοητική και βιωματική προσέγγιση της δύσκολης αυτής περιόδου της ιστορίας μας πολυπρισματικά, καθώς το προς επεξεργασία υλικό δίνεται περισσότερο σε κλίμα ανθρωπιάς και όχι σε κλίμα ιδεολογικής περιχαράκωσης.

Η εποχή αυτή έχει «στοιχειώσει» τη νεοελληνική λογοτεχνία και ακόμα την εμπνέει. Μια σειρά από πεζογραφήματα που αφορούν την περίοδο αυτή στεγάζουμε και στις εκδόσεις Μαΐστρος, βιβλία που έχουν αγαπηθεί από το κοινό και πολυδιαβαστεί από τη νεολαία.

***


Θα ξεκινήσω από το τρίτο βιβλίο του βραβευμένου μας συγγραφέα Νίκου Παπανάστου, Ο Αόρατος Κάβος. Εδώ με το βλέμμα ενός τρυφερού και αθώου αφηγητή, ενός παιδιού, περιγράφει ο κυρ Νίκος πρωτοπρόσωπα και αυτοαναφορικά τη μετάβαση από τον παράδεισο της παιδικής του ηλικίας και των ανέμελων προπολεμικών χρόνων στην ορεινή Ηλεία στην κόλαση και τη φωτιά που ξερνούσε όχι τόσο ο εχθρός όσο ο εμφύλιος, διαλύοντας ολοκληρωτικά τον κοινωνικό ιστό ενός χωριού. Αυτή η κόλαση ανάγκασε τον ίδιο, παρά το άγουρο της ηλικίας του να πάρει το δρόμο για τα καράβια τη δεκαετία του ’50, όταν οι προσπάθειές του να βγει στο στίβο της ζωής προσέκρουσαν στην έλλειψη «πιστοποιητικού κοινωνικών φρονημάτων». Μια τυπολογία, που άγγιξε χιλιάδες ανθρώπους και ώθησε πολύ κόσμο σε μια άνωθεν επιβεβλημένη εξωστρέφεια, που θα αγγίξει όσους και σήμερα εξωθούνται σε φυγή με το δεύτερο, σύγχρονο κύμα μαζικής μετανάστευσης, δοσμένη με μια γλαφυρή και δροσερή γραφή.


Σε αστικό περιβάλλον, στην περιοχή των Πατησίων, η Ρίκα Σεϊζάνη μεταφέρει την ανέμελη ζωή των παλιών Αθηναίων, μεταξύ των οποίων πολλών ηθοποιών και ανθρώπων του θεάτρου. Ο πόλεμος και η Κατοχή τα αλλάζουν όλα. Από τις χαρούμενες γιορτές, τα τραγούδια και τους χορούς, η σιωπή θα επικρατήσει. Και θα είναι ηχηρή, καθώς άνθρωποι εξαφανίζονται, άλλοι σκοτώνονται. Η πόλη χωρίζεται στα δυο, το πέρασμα από τη μια μεριά στην άλλη φέρνει κίνδυνο για την ίδια τη ζωή, το θέατρο αποκτά καινούργιες διαστάσεις και οι σκιές γιγαντώνονται. Γείτονες καρφώνουν γείτονες, γείτονες κρύβουν γείτονες, νέα πρόσωπα σφραγίζουν με την παρουσία τους τη γειτονιά. Με κέντρο τη σφοδρή αλλαγή που φέρνει ο πόλεμος, η συγγραφέας μάς περνάει απαλά και με εξαιρετική μαεστρία σε πιο σύγχρονα ζητήματα, όπως αυτό της αντιπαροχής και της συνεπακόλουθης καταστροφής του αστικού ιστού, καθώς και το φευγιό πολλών για Αυστραλία.

Διττά υπηρετεί αυτή τη θεματική η Αρετή Γεωργοσοπούλου με δύο σπουδαία βιβλία. Παρά τη δυνατή, άμεση, πρωτοπρόσωπη γραφή, που συνεπαίρνει τον αναγνώστη, εδώ δεν πρόκειται για αυτοβιογραφικές μαρτυρίες, αλλά για βιογραφίες δύο αγωνιστών της αντίστασης. Η διαφορετική πολιτική τους τοποθέτηση και η εντιμότητα με την οποία η συγγραφέας χειρίζεται, αλλά και αριστοτεχνικά ζωντανεύει το υλικό της, μέσα από πολλή σπουδή, δίνει δύο πολύ ενδιαφέροντα μυθιστορήματα.


Το 33% Αντάρτης αναφέρεται σε έναν ανάπηρο, από φυσική αναπηρία, ήρωα της αντίστασης, τον Νάσο Γ. Η σωματική του αδυναμία δεν τον εμπόδισαν να μετέχει ενεργά σε όλα τα επίπεδα της πάλης κατά του Γερμανού κατακτητή. Με φακό πιο κοντινό, η συγγραφέας μας δείχνει την πορεία του νεαρού της ήρωα στην ανάληψη της ευθύνης, το βάρος της οποίας έφερε ακέραια στους ισχνούς του ώμους. Από την πόλη του Πειραιά, με σύνδεση βέβαια και με το αθηναϊκό κέντρο, αλλά και περάσματα στην επαρχία, ο ήρωας μπαίνει όλο και πιο βαθιά στα της αντίστασης, και πλημμυρίζει από όραμα και σκοπό. Τον ενθουσιασμό που του γεννά η ένταξη στις τάξεις του ΕΔΕΣ, ακολουθεί η πικρή επίγνωση, με τη διαπίστωση του ξεστρατίσματος, από την αντίσταση στον γερμανό κατακτητή σε μια σφοδρή και φονική ρήξη με την άλλη πλευρά. Η συγγραφέας παρακολουθεί στενά και πολύ εύγλωττα αποτυπώνει την ψυχική κατάσταση του ήρωα, ο οποίος περνά στην απογοήτευση. Ο εσωτερικός του κόσμος διαλύεται, αλλά κατόπιν ανασυγκροτείται καθώς ο ίδιος αναλαμβάνει δράση για να σώσει γείτονες, αγωνιστές του ΕΑΜ, από τις φονικές διαθέσεις των «δικών του». «Κανείς δεν είναι ίδιος μετά από έναν πόλεμο», διαπιστώνει η συγγραφέας, και ο αναγνώστης παρακολουθεί ακριβώς αυτή τη μετάλλαξη του ήρωα, που συνιστά βέβαια και τη λογοτεχνική αξία του βιβλίου.


Στο δεύτερο βιβλίο της, και σε μια λογοτεχνικά ωριμότερη ακόμα γραφή, η Αρετή Γεωργοσοπούλου ξορκίζει τη λήθη. Λίθοι στη Λήθη, επιγράφεται το βιβλίο αυτό και θέμα του η ζωή ενός Σαμιώτη αγωνιστή, του Τάσου Σβορώνου. Εδώ, περιγράφεται η πορεία του ήρωα από τη Μέση Ανατολή στις φυλακές, στις εξορίες και τα ξερονήσια, σ’ ένα γελαστό διάλειμμα και κατόπιν πάλι στα χρόνια της χούντας. Από τα μάτια του αναγνώστη περνούν όλα τα πάθη του 20ού αιώνα. Με μια ιστορική, πολιτική αλλά και ψυχολογικά διεισδυτική ματιά, ανατέμνεται η ανθρωπολογία μιας εξουσίας, τα στελέχη της οποίας για χρόνια κατέστρεφαν τον τόπο. Η αυθαιρεσία, η παράνοια και η πλήρης απορρύθμιση της δημοκρατίας, όπως με άλλους –πιο εξελιγμένους τρόπους– επαναλαμβάνεται και σήμερα αποτυπώνονται με ιδιαίτερη ευστοχία... Ο αναγνώστης συγκινείται και ανακαλύπτει συνάμα την ανθρώπινη αντοχή, αλλά μαζί την ελπίδα και το χαμόγελο, που καμιά εξουσία, όσο διεφθαρμένη και αν είναι, δεν μπορεί να σκιάσει.


Στην έντεχνη λυρική γραφή της Τόνιας Μασουρίδου, στο βιβλίο της Γλυσίνα Ακουμπισμένη σε Πεύκο, μαζί με άλλα πολύ ενδιαφέροντα διηγήματα, με σύγχρονους ήρωες της διπλανής πόρτας, ξεχωρίζει με την περισσότερο δραματική και επική του διάσταση το διήγημα «Γιατί κλαίνε τα λουλούδια». Γραμμένο, όπως και τα περισσότερα διηγήματα, «από τη σιγανή μουσική της διάψευσης», με εξαιρετική λεπτότητα θυμίζει την ιστορία δυο αδελφών που αλληλοσκοτώθηκαν με φονικό μαχαίρι, και τα βρήκε στην κάμαρη η δόλια τους μάνα. Η σπαρακτική διάσταση της αφήγησης, σβήνει στους χαμηλούς και γεμάτους ευαισθησία ήχους της γλώσσας και συγκινεί, όπως ακριβώς συγκινεί πάντα τις καρδιές που τραγουδούν το ρουμελιώτικο τραγούδι «Ρούσα παπαδιά».


Τέλος, πιο σύγχρονη θεματική έχει το υπαρξιακό μυθιστόρημα του Γιώργου Ξένου Οι Συνένοχοι, σε τριτοπρόσωπη γραφή. Και εδώ, όμως, το παρόν συμπλέκεται άρρηκτα με το παρελθόν στους προβληματισμούς της ηρωίδας, μιας δυναμικής και ανήσυχης γυναίκας που θέλει να φιλιώσει τα θραύσματα και τα τραύματα του χθες με τις ανάγκες του σήμερα. Φιλοδοξίες, πάθος και έρωτες συναντιούνται με αναπηρίες των πέτρινων χρόνων. Έτσι το μυθιστόρημα διαπλέκεται στις δεκαετίες από τον πόλεμο μέχρι και σήμερα, σε μια εξαιρετικά ρεαλιστική αφήγηση που συνδέει το προσωπικό με το πολιτικό, το χθες με το σήμερα, την πάλη και τον έρωτα σε γλώσσα αληθινή και συχνά αιμάσσουσα.

***

Η συνέχεια... όχι στην οθόνη μιας θεαματικής και επίπλαστης «εθνικής συμφιλίωσης», αλλά στα βιβλιακά σώματα με τη μυρωδιά του χαρτιού και του τυπογραφικού μελανιού, με τους αργούς ρυθμούς της ανάγνωσης και της βαθιάς, ψυχικής άμα και νοητικής, επεξεργασίας. Γιατί η συμφιλίωση δεν επιτυγχάνεται μέσα από φακούς που αλλοιώνουν και στρογγυλεύουν τις όποιες γωνίες και αιχμές του παρελθόντος, αλλά μέσα από την αναγνώριση, αποδοχή και κατάφαση του πόνου, και τη συνειδητή επιλογή μας ως πολιτικών και ιστορικών υποκειμένων να μην είμαστε δέσμιοι του χθες αλλά να χαράξουμε διαφορετική πορεία στο σήμερα και το αύριο.